پسیو فیبر نوری چیست؟

اگر به تازگی با دنیای نت فیبر نوری آشنا شده‌اید، حتماً اصطلاح «پسیو» یا «منفعل» به گوشتان خورده است. شاید برایتان سوال شده که این پسیو یعنی چه و چه فرقی با شبکه‌های معمولی دارد. در این مقاله از سایت آی تاپ قصد داریم به زبان ساده و بدون توضیحات پیچیده فنی، شما را با شبکه پسیو فیبر نوری، اجزای آن، مزایا و کاربردهایش آشنا کنیم. پس با ما همراه باشید تا ببینیم این فناوری چطور دارد دنیای ارتباطات را دگرگون می‌کند.

پیش از آنکه به سوالات متداول این زمینه بپردازیم، شما را با چند جمله از مراجعمان برای این مقاله آشنا می‌کنیم. مقاله‌ای از سایت comptia.org این چنین گفته:

A passive optical network (PON) is a fiber‑based access network that uses unpowered optical components to deliver high‑speed connectivity from a service provider to many end users.

به ترجمه: «یک شبکه نوری پسیو (PON)، یک شبکه دسترسی مبتنی بر فیبر است که از اجزای نوری بدون برق برای ارائه اتصال پرسرعت از یک ارائه‌دهنده خدمات به تعداد زیادی از کاربران نهایی استفاده می‌کند.»

شبکه پسیو فیبر نوری دقیقاً چیست؟

بیایید خیلی ساده شروع کنیم. شبکه پسیو فیبر نوری که به اختصار PON هم نامیده می‌شود، یک روش برای رساندن اینترنت پرسرعت به خانه‌ها و کسب‌وکارهاست. کلمه «پسیو» یا «منفعل» به این معناست که در مسیر بین مرکز اصلی مخابرات تا خانه شما، هیچ دستگاه برقی (مثل تقویت‌کننده یا تکرارکننده) برای تقویت یا هدایت سیگنال وجود ندارد. به جای آن، از قطعات ساده و بدون برق مثل اسپلیتر (تقسیم‌کننده) استفاده می‌شود تا یک فیبر نوری بین چندین کاربر به اشتراک گذاشته شود.

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که «مگر بدون برق شدن سیگنال ممکن است؟». بله، چون سیگنال به شکل نور در فیبر نوری سفر می‌کند و اسپلیترها فقط نور را به چند شعبه تقسیم می‌کنند، بدون اینکه نیاز به منبع تغذیه داشته باشند. این قضیه هم هزینه را پایین می‌آورد و هم نیازی به کابل‌کشی جداگانه برای هر کاربر نیست.

مخصوص علاقه‌مندان: ماژول فیبر نوری SFP

اجزای اصلی شبکه پسیو فیبر نوری

یک شبکه PON از سه بخش اصلی تشکیل شده که در ادامه با آنها آشنا می‌شوید:

۱. ترمینال خط نوری (OLT)

این دستگاه در مرکز اصلی مخابرات یا همان «دفتر مرکزی» قرار می‌گیرد. OLT مثل مغز شبکه عمل می‌کند و وظیفه دارد داده‌ها را به سمت کاربران بفرستد و از آنها دریافت کند. در واقع اینجا جایی است که اینترنت به شبکه فیبر نوری وارد می‌شود.

۲. اسپلیترهای نوری (تقسیم‌کننده)

این قطعه، قلب تپنده شبکه پسیو است. اسپلیتر یک ورودی نور را می‌گیرد و به چندین خروجی تقسیم می‌کند. نسبت‌های رایج تقسیم مثل ۱ به ۸، ۱ به ۱۶ یا ۱ به ۳۲ هستند، یعنی یک فیبر ورودی می‌تواند به ۸، ۱۶ یا ۳۲ کاربر سرویس بدهد. مهم‌ترین نکته این است که اسپلیترها اصلاً برق ندارند و کاملاً غیرفعال (پسیو) هستند.

۳. پایانه شبکه نوری (ONT/ONU)

این دستگاه همان جعبه‌ای است که در خانه یا محل کار شما نصب می‌شود. ONT سیگنال نوری که از طریق فیبر به آن رسیده را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند تا بتوانید به آن مودم یا روتر خود را وصل کنید. در واقع اینجا جایی است که نور به اینترنت تبدیل می‌شود.

پیشنهاد فروشنده: خرید بهترین مدیا کانورتر

تفاوت شبکه پسیو با شبکه اکتیو فیبر نوری

برای درک بهتر PON، بد نیست با شبکه اکتیو (Active) هم آشنا شوید. تفاوت اصلی در یک کلمه خلاصه می‌شود: برق.

ویژگی	شبکه پسیو (PON)	شبکه اکتیو (AON)
تجهیزات میانی	بدون برق (اسپلیتر)	با برق (سوئیچ و روتر)
نحوه اتصال	یک فیبر به چند کاربر (نقطه به چند نقطه)	یک فیبر به یک کاربر (نقطه به نقطه)
هزینه	پایین‌تر (به دلیل اشتراک فیبر و نبود تجهیزات برقی)	بالاتر (نیاز به فیبر و تجهیزات برقی بیشتر)
برد مفید	حدود ۲۰ کیلومتر	بیش از ۹۰ کیلومتر
مدیریت	ساده‌تر و با هزینه نگهداری کمتر	انعطاف‌پذیرتر برای ترافیک‌های مختلف

به زبان خیلی ساده، در شبکه اکتیو برای هر کاربر یک فیبر مجزا از مرکز تا خانه او کشیده می‌شود و در بین راه از تجهیزات برقی برای هدایت سیگنال استفاده می‌شود. اما در شبکه پسیو، یک فیبر بین چند کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود و کار تقسیم کردن به دست اسپلیترهای بدون برق انجام می‌شود. به همین دلیل، هزینه راه‌اندازی PON برای ارائه‌دهندگان اینترنت بسیار به‌صرفه‌تر است.

مقاله پیشنهادی: لیست کل تجهیزات فیبر

مزایای شبکه پسیو فیبر نوری

حالا که با مفهوم PON آشنا شدید، بیایید ببینیم چرا این فناوری اینقدر محبوب شده است:

صرفه‌جویی در هزینه

از آنجایی که یک فیبر بین چند کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود و نیازی به تجهیزات برقی در مسیر نیست، هزینه‌های زیرساخت به شدت کاهش می‌یابد. این موضوع برای ارائه‌دهندگان اینترنت خیلی مهم است و در نهایت به نفع مصرف‌کننده تمام می‌شود.

سرعت و پهنای باند بالا

فناوری‌های مدرن PON مثل GPON سرعت دانلود تا ۲.۵ گیگابیت بر ثانیه را پشتیبانی می‌کنند. این یعنی می‌توانید فیلم‌های ۴K را بدون لگ تماشا کنید، فایل‌های حجیم را در چند ثانیه دانلود کنید و از اتصال پایدار برای بازی‌های آنلاین لذت ببرید.

پیشنهاد خواندنی: زیرساخت مورد نیاز برای فیبرنوری

قابلیت اطمینان بالا

چون در مسیر فیبر تا خانه شما هیچ قطعه برقی وجود ندارد که خراب شود یا قطعی برق بخورد، شبکه پسیو بسیار پایدارتر از شبکه‌های سنتی است. این یعنی قطعی‌های ناگهانی به مراتب کمتر اتفاق می‌افتد.

نصب و راه‌اندازی آسان‌تر

ساختار ساده PON باعث می‌شود نصب و راه‌اندازی آن سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر باشد. دیگر خبری از کابل‌کشی پیچیده و تجهیزات حجیم در سطح شهر نیست.

معایب و محدودیت‌های شبکه پسیو

هیچ فناوری‌ای بی‌نقص نیست و PON هم محدودیت‌های خودش را دارد:

محدودیت در مسافت

به دلیل نبود تقویت‌کننده در مسیر، فاصله بین مرکز مخابرات و کاربر نهایی معمولاً به حدود ۲۰ کیلومتر محدود می‌شود. برای مناطق بسیار دورافتاده ممکن است این محدودیت مشکل‌ساز شود.

اشتراک پهنای باند

چون یک فیبر بین چند کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود، در ساعات اوج مصرف ممکن است سرعت بین کاربران تقسیم شود. البته فناوری‌های جدید تا حد زیادی این مشکل را حل کرده‌اند.

هزینه اولیه بالا

اگرچه هزینه نگهداری PON پایین است، اما راه‌اندازی اولیه شبکه فیبر نوری (کابل‌کشی و تجهیزات) نسبت به شبکه‌های مسی سنتی گران‌تر است.

انواع استانداردهای شبکه پسیو

شبکه‌های PON در طول سال‌ها استانداردهای مختلفی پیدا کرده‌اند که هرکدام سرعت و قابلیت‌های خاص خود را دارند:

• APON/BPON: نسل‌های اولیه PON که سرعت‌های پایین‌تری داشتند و امروزه کمتر استفاده می‌شوند.
• GPON: محبوب‌ترین استاندارد امروزی که سرعت دانلود ۲.۵ گیگابیت و آپلود ۱.۲۵ گیگابیت بر ثانیه را پشتیبانی می‌کند. اکثر شبکه‌های فیبر نوری ایران از این نوع هستند.
• EPON: استانداردی مبتنی بر اترنت که سرعت متقارن ۱.۲۵ گیگابیت بر ثانیه دارد و در برخی کشورها مثل چین بسیار محبوب است.
• XG-PON / XGS-PON: نسل بعدی PON با سرعت‌های ۱۰ گیگابیت بر ثانیه که به تازگی وارد بازار شده‌اند.

انتخاب بین این استانداردها به نیاز شما و زیرساخت موجود بستگی دارد. برای مصارف خانگی معمولی، GPON کاملاً کافی است و سرعت بالایی را ارائه می‌دهد. راستی اگر می‌خواید بدونید مدیاکانورتر فیبرنوری چیه می‌توانید مقاله‌اش را در سایت بخوانید.

کاربردهای شبکه پسیو فیبر نوری

PON فقط برای اینترنت خانگی نیست. این فناوری کاربردهای گسترده‌ای دارد:

• اینترنت پرسرعت خانگی (FTTH): رایج‌ترین کاربرد PON که فیبر نوری را مستقیماً به خانه شما می‌آورد.
• سرویس‌های سه‌گانه (Triple Play): ارائه همزمان اینترنت، تلفن و تلویزیون دیجیتال از طریق یک فیبر.
• ساختمان‌های بزرگ و مجتمع‌های مسکونی: با یک فیبر می‌توان به صدها واحد مسکونی سرویس داد.
• شبکه‌های داخلی سازمان‌ها (POL): برخی شرکت‌ها از PON برای شبکه‌های داخلی خود استفاده می‌کنند چون هزینه کمتری نسبت به کابل‌کشی مسی دارد.
• هتل‌ها و بیمارستان‌ها: مکان‌هایی که تعداد کاربران زیادی دارند و به پهنای باند بالا نیازمندند.

اگر می‌خواهید اینترنت فیبر دریافت کنید راهنمای قدم به قدم گرفتن فیبر نوری را مشاهده کنید.

سوالات متداول درباره پسیو فیبر نوری

آیا برای استفاده از اینترنت فیبر نوری پسیو به تجهیزات خاصی نیاز دارم؟

بله. در خانه شما یک دستگاه به نام ONT نصب می‌شود که سیگنال نوری را به اینترنت تبدیل می‌کند. سپس می‌توانید مودم یا روتر وای‌فای خود را به آن وصل کنید. بقیه کارها توسط ارائه‌دهنده اینترنت انجام می‌شود.

آیا سرعت اینترنت پسیو با شبکه اکتیو فرق دارد؟

از نظر سرعت نهایی، هر دو می‌توانند سرعت‌های بالایی ارائه دهند. اما در PON چون پهنای باند بین کاربران به اشتراک گذاشته می‌شود، ممکن است در ساعات پیک ترافیک، سرعت کمی کاهش پیدا کند. در شبکه اکتیو که هر کاربر فیبر اختصاصی دارد، این مشکل وجود ندارد، اما هزینه آن بسیار بالاتر است.

آیا شبکه پسیو امنیت کمتری دارد؟

خیر. در PON داده‌ها به صورت رمزگذاری شده ارسال می‌شوند و هر کاربر فقط بسته‌های مربوط به خودش را دریافت می‌کند. پس جای نگرانی از نظر امنیت نیست.

آیا می‌توانم از شبکه پسیو برای راه‌اندازی سایت یا سرور استفاده کنم؟

بله. بسیاری از کسب‌وکارها از PON برای اتصال به اینترنت استفاده می‌کنند. فقط اگر نیاز به پهنای باند بسیار بالا و تضمین شده دارید، ممکن است شبکه اکتیو یا خطوط اختصاصی گزینه بهتری باشند.

آیا شبکه پسیو در ایران وجود دارد؟

بله. در سال‌های اخیر، اپراتورهای مختلفی در ایران شبکه‌های FTTH مبتنی بر PON را راه‌اندازی کرده‌اند و بسیاری از شهرها تحت پوشش اینترنت فیبر نوری قرار گرفته‌اند. شرکت آی تاپ نیز به عنوان یکی از فعالان این حوزه، تجهیزات و خدمات مرتبط با فیبر نوری را ارائه می‌دهد.

جمع‌بندی

شبکه پسیو فیبر نوری یا PON، یک فناوری هوشمندانه و به‌صرفه برای رساندن اینترنت پرسرعت به خانه‌ها و کسب‌وکارهاست. با استفاده از اسپلیترهای بدون برق، یک فیبر نوری بین چندین کاربر به اشتراک گذاشته می‌شود که هم هزینه را پایین می‌آورد و هم کیفیت و سرعت بالایی را ارائه می‌دهد. اگر به دنبال اینترنتی پایدار، سریع و مقرون‌به‌صرفه هستید، بدون شک شبکه‌های PON بهترین گزینه پیش روی شما هستند.

امیدواریم این مقاله از سایت آی تاپ توانسته باشد دید خوبی نسبت به این فناوری به شما بدهد. اگر سوال یا نظری دارید، خوشحال می‌شویم در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.